Göründüğü Gibi Olmayabilir: Çocuğunuzun Davranışına Bir Daha Bakın
Ukala mı, inatçı mı, şımarık mı? Çocuğumuzun davranışına hemen bir isim veririz. Ama bazen işin aslı dışarıdan göründüğü gibi değildir.
Sizce hangisi?
Aynı Davranış, İki Farklı Anlam
Parkta iki çocuk düşünün. Biri herkese ne yapacağını söylüyor, oyunu hep o kuruyor. "Ne kadar lider ruhlu bir çocuk!" diyoruz. Diğeri ise köşede tek başına oynuyor, kimseye ilişmiyor. Ona da "Ne kadar uslu, akıllı bir çocuk!" diyoruz.
Biri sıra vermeyi, öbürü arkadaşlarına katılmayı henüz öğreniyor olabilir.
Oysa belki ikisinin de yardıma ihtiyacı var. Biri başkalarına sıra vermeyi, diğeri de arkadaşlarına nasıl katılacağını henüz bilmiyor olabilir.
Çocuklarımızın davranışlarına hemen bir isim takıveririz: inatçı, şımarık, uslu, özgüvenli... Bu isimler bazen doğru çıkar. Ama bazen işin aslı hiç de dışarıdan göründüğü gibi değildir. Bu yazıda, sık sık karşılaştığımız bazı davranışlara gelin hep birlikte bir daha bakalım.
Davranış, Çocuğun Konuşma Şeklidir
Küçük çocuklar dertlerini her zaman sözle anlatamaz. Kızdığını, korktuğunu, yorulduğunu veya bir şeyi anlamadığını davranışlarıyla belli eder.
Gördüğümüz davranış, buzdağının sadece suyun üstündeki kısmı.
Özellikle konuşmakta ya da söyleneni anlamakta zorlanan çocuklarda bu durum çok daha sık yaşanır. Sözler yetmeyince çocuk çareyi vurmakta, ağlamakta ya da tamamen susmakta bulur.
Bu yüzden çocuğa hemen "yaramaz", "inatçı" demeden önce kendinize şunu sormak çok işe yarar: "Çocuğum bu yaptığıyla bana ne demek istiyor, derdi ne?"
Kötü Sandığımız Davranışlar
Aşağıdaki davranışlar ilk bakışta yaramazlık gibi gelebilir. Ama biraz daha dikkatli bakınca, altından çocuğun bir ihtiyacı veya sıkıntısı çıkabilir.
Ukala mı?
Sürekli sözünüzü kesip her şeye karışıyorsa.
Saldırgan mı?
Arkadaşına vuruyorsa.
Laf Dinlemiyor mu?
Söylediğinizi yapmıyorsa.
İnatçı mı?
Parktan çıkarken ağlıyor, oyunu bırakmak istemiyorsa.
Asosyal mi?
Diğer çocukların yanına gitmiyor, kenarda duruyorsa.
Arkadaşlarıyla birlikte öğrenmesi için: Grup Dersi Nedir?
Şımarık mı?
Kalabalık ortamlarda bağırıyor, kulaklarını kapatıyorsa.
Sese ve kalabalığa karşı hassasiyet için: Ergoterapi Nedir?
İyi Sandığımız Davranışlar
Bazı davranışlar çok hoşumuza gider. Çocuğun kendine güvenmesi, kendi işini kendi görmesi tabii ki çok güzeldir. Ama bazen bu "iyi" davranışlar da alttaki bir sıkıntıyı gizliyor olabilir.
Özgüvenli mi?
Kimseden çekinmiyor, istediği şeyi gidip alıyorsa.
Bağımsız mı?
Her şeyi kendi başına yapmak istiyorsa.
Lider mi?
Oyunları hep o yönetiyorsa.
Uslu mu?
Hiç sesi soluğu çıkmıyorsa.
Kendi Kendine mi Oynuyor?
Saatlerce tek başına oynuyorsa.
Çok mu Konuşuyor?
Durmadan aynı şeyleri anlatıyorsa.
Ne Zaman Bir Uzmana Danışmalı?
Bu davranışların birçoğu çocuk büyüdükçe kendiliğinden geçer gider. Ama aşağıdaki durumlarda bir uzmana danışmakta her zaman fayda vardır:
- Bu davranışlar birkaç aydır devam ediyor ve hiç azalmıyorsa.
- Aynı davranış hem evde hem okulda hem de parkta sürekli ortaya çıkıyorsa.
- Çocuğunuz yaşıtlarına göre daha az konuşuyor ya da ona söylenenleri anlamakta zorluk çekiyorsa. (Yaşa göre gelişim basamakları)
- Arkadaşlarıyla oynarken sürekli sorun yaşıyor, onlara uyum sağlayamıyorsa.
- Evde ne denerseniz deneyin, hiçbir şey işe yaramıyor gibi geliyorsa.
Bunları yaşamanız çocuğunuzda kesin bir sorun olduğu anlamına gelmez. Sadece duruma bir uzman gözüyle bakmanın vakti gelmiş demektir. İlk adım olarak ücretsiz gelişim tarama rehberimiz EGTR'yi kullanabilirsiniz.
Ücretsiz, kimlik istemez. 5-10 dakikada çocuğunuzun gelişimine bir bakış. Tanı değil, uzmanla paylaşabileceğiniz bir başlangıç noktası.
Destek almaya başladığınızda da süreç tahmine kalmaz. Kurumumuzda her çocuğun gelişimini temel tarama, ev gözlem formu ve dönem sonunda telefonunuza gelen gelişim raporuyla takip ediyoruz. Bu sistemi Çocuğunuzun Gelişimini Nasıl Takip Ediyoruz? yazısında anlattık. Hangi merkezde olursa olsun, bir veli olarak neye bakmanız gerektiğini ise Çocuğum Rehabilitasyona Gidiyor, Gelişimini Nasıl Takip Ederim? yazısında bulabilirsiniz.
Çocuğa İsim Takmayın, Durumu Söyleyin
Çocuğa "Çok inatçısın" dediğimizde, çocuk kendini zamanla gerçekten öyle görmeye başlar. Ama "Biliyorum, parktan gitmek sana zor geliyor" dediğimizde, çocuk anlaşıldığını hisseder ve rahatlar.
"Çok inatçısın."
Çocuk kendini öyle görmeye başlar."Parktan ayrılmak zor geliyor, biliyorum."
Çocuk anlaşıldığını hisseder.Bir dahaki sefere çocuğunuza bir isim takmadan önce durup bir daha bakın. İşin aslı hiç de göründüğü gibi olmayabilir.
Bu Yazının Kart Serisi
Aynı konuyu Instagram'da dört bölümlük bir kart serisi olarak da paylaşıyoruz. Kaydedip çevrenizdeki anne babalarla paylaşabilirsiniz.
Birlikte bakalım
Çocuğunuzla ilgili aklınıza takılan en ufak bir şey varsa bize ulaşın. Bursa Kestel'deki merkezimizde Kestel, Gürsu, Yıldırım ve Bursa'nın diğer ilçelerinden ailelerle görüşüyoruz.
Rehberlik servisimizi tanıyın · Santral: 0545 305 80 97 · Eğitimci Dil Konuşma Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi, Kestel / Bursa
Sıkça Sorulan Sorular
Velilerimizden en sık duyduğumuz sorular.
Çocuğum çok inatçı, bu normal mi?
Küçük yaşlarda her şeye "Hayır" demek ve kendi bildiğini okumak büyümenin normal bir parçasıdır. Ama örneğin oyunu bırakıp yemeğe geçerken sürekli ve çok uzun süren ağlama krizleri yaşıyorsanız, bir uzmana danışmak iyi olur.
Çocuğum arkadaşına vuruyorsa ne yapmalıyım?
Önce siz sakin olun ve çocukları usulca ayırın. Sonra çocuğunuzun ne hissettiğini ona siz söyleyin: "Biliyorum çok kızdın, çünkü oyuncağını geri istedin." Çocuk derdini anlatacak kelimeleri öğrendikçe vurma davranışı da yavaş yavaş azalır.
Çocuğum çok sessiz ve uslu, bu iyi bir şey değil mi?
Çocuğun yaratılıştan sakin olması gayet normaldir. Ama hiç soru sormuyorsa, bir şeye ihtiyacı olduğunda söylemiyorsa veya yaşıtlarına göre daha az konuşuyorsa, durumu bir uzmana anlatmak en doğrusudur.
Bu davranışlar çocuğumda bir sorun olduğunu mu gösterir?
Çoğu zaman hayır. Yaptığı tek bir davranışa bakarak "bu çocukta şu sorun var" denemez. Ama içiniz rahat etmiyorsa ve endişeleniyorsanız, en sağlam yol bir uzmanın çocuğunuzu yakından görüp değerlendirmesidir.