Grup Dersi Nedir, Çocuğuma Ne Kazandırır?
Velilerin en çok sorduğu, en çok yanlış anlaşılan konu
Sevgili anneler, babalar, kurumumuzda sizlerden en çok soru aldığımız konulardan biri grup dersleri. "Çocuğumun grup dersi var ama planlanmıyor", "çocuğumu derse gönderdim, gitmiş oyun oynamış", "grup çocuğuma gerçekten bir şey katıyor mu", hatta "grubu bireysel yerine saydıralım mı" gibi pek çok soru geliyor.
Bu soruların hepsi çok değerli, çünkü hepsinin arkasında çocuğunun gelişimini merak eden bir anne baba var. Bu yazıyı, kafanızdaki soru işaretlerini gidermek için hazırladık.
Eğitimci Dil Konuşma Rehberlik Servisi
Grup dersi nedir, ne amaçlar?
Grup dersi, çocuğun bireysel derste öğrendiklerini gerçek bir sosyal ortamda kullanmasını sağlayan, akranlarıyla bir arada yürüttüğü eğitimdir. Bireysel derste öğretmen çocukla birebir çalışır. Grup dersinde ise sahne biraz genişler: artık ortamda başka çocuklar, sıra beklemek, paylaşmak, birinin konuşmasını dinlemek vardır.
Grup dersinin hedeflediği başlıca kazanımlar şunlardır: sosyal beceriler, akranla etkileşim, sıra alma ve paylaşma, iş birliği, dilin sosyal ortamda kullanılması, öz bakım becerileri, sosyal uyum ve özgüven.
Bunların içinde en kritik olanı genelleme dediğimiz beceridir. Çocuğun bireysel derste tek başına yaptığı bir davranışı, kalabalık ve dağıtıcı bir ortamda da yapabilmesi genellemedir. Bir çocuğun bireysel derste güzelce sıra alması sevindiricidir, ama asıl hedef bunu üç arkadaşının olduğu bir masada da yapabilmesidir. İşte bu köprüyü grup dersi kurar.
Her çocuğa grup dersi tanımlanır mı?
Hayır. Grup dersi ancak çocuğun RAM raporunda önerilmişse verilir. Bireysel eğitim ve grup eğitimi birbirinden ayrı iki haktır, biri diğerinin yerine geçmez. Devlet desteği kapsamında bir çocuğa ayda 8 ders bireysel ve 4 ders grup eğitimi tanımlanır ve bunlar ayrı kontenjanlardır. Yani raporunda grubu olan bir çocuğun grubu, bireysel hakkından ayrı olarak planlanır.
Dil, zihin, otizm ve özel öğrenme güçlüğünde grup eğitiminin faydaları
Her tanı grubunda grup dersinin farklı bir katkısı vardır.
Dil ve konuşma güçlüğünde, çocuk bireysel derste öğrendiği bir kelimeyi veya cümle yapısını sınıf ortamında yalnızca öğretmenine değil, arkadaşına da söylemeyi öğrenir. Dil sosyal bir araçtır ve ancak sosyal ortamda gerçekten pekişir. Grup, dilin doğal olarak üretildiği bir sahnedir.
Zihin yetersizliğinde, öz bakım ve günlük yaşam becerileri akran ortamında pekişir. Sıra beklemek, birlikte toplamak, basit yönergeleri bir grupla birlikte uygulamak, tek başına çalışmakla ulaşılması zor kazanımlardır.
Otizm spektrumunda, ortak dikkat, sıra alma ve akran modeli grup ortamının doğal çıktılarıdır. Çocuk, bir yetişkini değil, kendisi gibi bir çocuğu izleyerek öğrenme fırsatı bulur. Bu, taklit yoluyla doğal öğrenme dediğimiz güçlü bir süreçtir.
Özel öğrenme güçlüğünde (ÖÖG), iş birlikli çalışma ve akademik özgüven ön plana çıkar. Çocuk, zorlandığı bir alanda yalnız olmadığını görür; bir görevi arkadaşıyla paylaşarak yapmak, hem motivasyonu hem de öğrenmeyi güçlendirir.
Hangi çocuklar için grup dersi yapılır?
Grup dersi için iki koşul aranır. Birincisi, çocuğun RAM raporunda grup eğitiminin tanımlı olması. İkincisi, çocuğun gruba katılım için temel bir hazırbulunuşluğa sahip olması.
Burada önemli bir nokta var: grup dersinin kendisi zaten bu sosyal becerileri geliştirmek içindir, dolayısıyla çocuğun kusursuz bir sosyal davranış sergilemesi beklenmez. Aranan şey, çocuğun ortamdan yararlanabilecek asgari bir zemine sahip olmasıdır.
Grup dersi ne zaman uygun değildir?
Bazı durumlarda, raporunda grup tanımlı olsa bile, çocuğun grup dersine başlamasını bir süre erteleyebiliriz. Hiçbir şekilde yönerge alamayan, kontrolsüz ağlama ve sinir krizleri yaşayan ya da çevresine zarar verebilecek davranışlar gösteren bir çocuk, o an grup ortamından yararlanamayacağı gibi, grubun genel akışını da olumsuz etkiler.
Böyle durumlarda çocuğun hazırbulunuşluğu tamamlanana kadar bekleriz ve bireysel çalışmalarla onu gruba hazırlarız. Bunu bir ret olarak değil, doğru zamanı bekleme kararı olarak görün. Amacımız, çocuğu içinden yararlanamayacağı bir ortama itmek değil, tam olarak yararlanabileceği anda gruba almaktır.
Peki grubu olmayan çocuklar? Akran çalışması
Bazen bir çocuğun raporunda grup eğitimi tanımlı olmasa da, akranlarıyla kısa bir etkileşimin ona katkı sağlayacağını gözlemleriz. Böyle durumlarda, uygun olduğunda ve çocuğun bireysel programını aksatmadan, onu zaman zaman bir akran çalışmasına dahil edebiliriz.
Bu çalışmanın asıl amacı gözlemdir. Çocuğun bireysel derste kazandığı becerileri gerçek bir sosyal ortamda nasıl kullandığını görmek, hangi kazanımların yerleştiğini ve hangi alanlarda hâlâ eksik olduğunu fark etmek isteriz. Böylece bireysel çalışmayı çocuğun gerçek ihtiyaçlarına göre daha isabetli planlayabiliriz.
Bu bir grup dersi değildir; grup dersi yalnızca RAM raporunda tanımlı olduğunda verilen resmi bir ders türüdür. Akran çalışması ise gelişimi gözlemlemek amacıyla, uygun bir anda kurulan bir etkileşimdir.
Sık sorulan sorular
Aşağıda sizden gelen gerçek soruları ve bizim dürüst cevaplarımızı topladık.
Bu, en çok duyduğumuz sorulardan biri. Kısa cevabı şu: grupta oyun ya da etkinlik bir amaç değil, bir araçtır. Çocuklar sıra almayı, paylaşmayı, bir arkadaşının sözünü dinlemeyi, kendi düşüncesini ifade etmeyi en doğal biçimde bir etkinliğin içinde öğrenir. Dışarıdan oyun gibi görünen bir seansın içinde aslında planlı sosyal ve dil hedefleri çalışılıyordur.
Grubun asıl gücü burada: çocuk bireysel derste öğrendiği bir kelimeyi, bir cümleyi ya da bir davranışı ilk kez gerçek bir sosyal ortamda, bir akranına karşı kullanır. Dil, ancak karşısında biri olduğunda gerçekten dile dönüşür. Sırasını beklemek, istediğini sözle anlatmak, bir arkadaşıyla anlaşmak, grup ortamının çocuğa kazandırdığı ve bireysel dersin tek başına veremeyeceği becerilerdir. Grubun ihtiyacına göre akademik çalışmalar da bu akışa eklenir.
Bu endişeyi anlıyoruz. Doğru kurulmuş ve iyi yönetilen bir grupta öğretmen sürekli bir model ve yönlendiricidir; istenmeyen davranışlar anında yönetilir, olumlu davranışlar pekiştirilir. Çocuklar birbirinden geçici olarak bir davranışı taklit edebilir, ama grubun bütün işleyişi olumlu davranışı çoğaltmak, olumsuz olanı söndürmek üzerine kuruludur. Geçici bir taklit ile kalıcı bir kazanımı birbirinden ayırmak gerekir. Bu konuda somut bir gözleminiz varsa, öğretmeniyle konuşmanızı çok isteriz; birlikte değerlendiririz.
Bunun çok haklı bir sebebi var: sosyal kazanımlar, bireysel kazanımlar kadar hızlı ve gözle görülür şekilde ortaya çıkmaz. Çocuğunuz bireysel derste bir harfi tanıdığında bunu hemen fark edersiniz. Ama arkadaşının sırasını beklemeyi öğrendi ya da grupta kendini ifade etmeye başladı gibi kazanımlar zamanla, sessizce olgunlaşır. Şunu rahatlıkla söyleyebiliriz: bireysel derste ulaşamadığımız bazı hedeflere yalnızca grup ortamında ulaşabiliyoruz. Grup, bireyselin eksiğini tamamlayan ayrı bir alandır.
Gruplar gelişigüzel kurulmaz. Bir grup oluştururken çocuğun yaşı, tanısı ve çalıştığı modül dikkate alınır; benzer profildeki çocuklar bir araya getirilir. Bizde gruplar 2 ila 6 öğrenci arasında oluşturulur.
Grup arkadaşının bazen değişebilmesinin sebebi şu: bir grubun kurulabilmesi için çocuğun yaşının, tanısının ve modülünün yanı sıra kurumdaki ders planının da gün, saat ve mekân olarak uyması gerekir. Tüm bu parçalar her zaman aynı çocuklarla üst üste gelmeyebilir. Bu bir dağınıklık değildir; aksine, çocuğun farklı akranlara uyum sağlama esnekliğini de geliştiren doğal bir durumdur.
Genellikle hayır, hatta çoğu zaman yararlıdır. Grubun ruhu, çocuğun tek bir yetişkine bağımlı kalmadan farklı kişilerle iletişim kurabilmesini içerir. Öğretmenin değişmesi, çocuğun yeni bir kişiye uyum sağlama, farklı bir sesle çalışma ve esneklik becerilerini geliştirir. Bireysel derste süreklilik önemlidir, ama grup dersinde belli bir çeşitlilik çocuğun sosyal gelişimine katkı sağlar.
Evet. Grup özünde sosyal temelli bir derstir; çünkü sosyal beceri, dilin sosyal ortamda kullanılması, öz bakım ve sosyal uyum gibi kazanımlar burada hedeflenir. Ancak grubun ihtiyacına göre akademik hedefler de etkinliklerin içine yerleştirilir. Yani akademik çalışma grup dersinin merkezinde değildir, ama tamamen dışında da değildir.
Rapor, saydırma ve telafi
Bu üç soru sık geliyor ve net cevapları var.
Raporunda grup eğitimi tanımlı olan bir çocuğun bu hakkı geçerlidir ve planlanması gerekir. Programlamada gecikme yaşanıyorsa bunun sebebi çoğunlukla çocuğa uygun grubun henüz oluşmamış olmasıdır. Doğru grubu kurmak için yaş, tanı, modül ve ders planının gün, saat ve mekân olarak örtüşmesini bekleriz. Bu bekleyiş hakkın ortadan kalktığı anlamına gelmez; uygun grup oluştuğunda çocuğunuz grubuna başlar.
Velilerimizden aldığımız en sevimli sorulardan biri bu, ama net bir cevabı var: hayır. Bireysel eğitim ve grup eğitimi mevzuatta ayrı tanımlı, ayrı amaçları olan iki farklı haktır. Biri diğerine dönüştürülemez veya biri diğerinin yerine sayılamaz. İyi haber şu ki bunların ikisi de çocuğunuzun hakkıdır; birini diğerine çevirmeye gerek yok, ikisinden de ayrı ayrı yararlanabilir.
Evet. Herhangi bir nedenle yapılamayan grup dersi telafi edilir. Telafi öncelikle aynı ay içinde, bu mümkün olmazsa takip eden aylarda planlanır. Yani çocuğunuzun kaçırdığı bir grup dersi kaybolmaz.
Sabırla, ama umutla
Grup dersi, doğru çocuğa, doğru zamanda ve doğru grupla verildiğinde çocuğunuzun sosyal dünyasını açan güçlü bir eğitimdir. Bireysel dersin yerini tutmaz, ama bireysel dersin ulaşamadığı yerlere uzanır. Aklınıza takılan her soruyu çocuğunuzun öğretmenine veya bize sormaktan çekinmeyin; bu tür sorular, çocuğunuzun eğitimine ne kadar ortak olduğunuzun en güzel göstergesidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Grup derslerini bireysel ders yerine saydırabilir miyiz?
Hayır. Bireysel ve grup eğitimi mevzuatta ayrı tanımlı, ayrı amaçları olan iki farklı haktır. Biri diğerinin yerine sayılamaz. İkisinden de ayrı ayrı yararlanabilirsiniz.
Grup dersinde sadece oyun mu oynatılıyor?
Grupta oyun ya da etkinlik bir amaç değil, araçtır. Çocuk sıra almayı, paylaşmayı ve dili gerçek bir sosyal ortamda kullanmayı öğrenir. Bireysel derste öğrendiğini ilk kez bir akranına karşı kullandığı yer grup dersidir. Grubun ihtiyacına göre akademik çalışmalar da bu akışa eklenir.
Çocuğum kendi seviyesindeki öğrencilerle mi grupta oluyor?
Gruplar yaş, tanı ve modül dikkate alınarak, benzer profildeki çocuklarla kurulur. Gruplar 2 ila 6 öğrenci arasında oluşturulur.
Grup derslerinin telafisi oluyor mu?
Evet. Yapılamayan grup dersi öncelikle aynı ay içinde, mümkün olmazsa takip eden aylarda telafi edilir.
Grubu olmayan çocuk akran çalışmasına katılır mı?
Evet, gözlem amacıyla katılabilir. Raporunda grup tanımlı olmayan bir çocuğu, bireysel kazanımlarını gerçek ortamda görmek için zaman zaman kısa bir akran çalışmasına dahil edebiliriz. Bu bir grup dersi değildir.
Çocuğunuz için doğru desteği birlikte planlayalım
Aklınıza takılan soruları konuşmak veya çocuğunuz için doğru desteği planlamak isterseniz bize ulaşın.